Gidrosilindr texnik xususiyatlari va o‘lchamlari
Gidrosilindr tanlashda faqat tashqi o‘lchamga qarash yetarli emas: ichki diametr, shtok diametri, yurish uzunligi, ish bosimi va mahkamlash geometriyasi birgalikda hisoblanadi.
Asosiy o‘lchamlar
- 1D — Gilzaning ichki diametri — Ø120–350 mm
- 2OD — Gilzaning tashqi diametri — Ø150–440 mm
- 3d — Shtok diametri — Ø80–270 mm
- 4S — Shtok yurishi — Shtokning to‘liq chiqish masofasi
- 5L₀ — Yopiq holat uzunligi — Shtok to‘liq ichkarida bo‘lgandagi o‘qlararo uzunlik
- 6L₁ — Ochiq holat uzunligi — Shtok to‘liq chiqqandagi o‘qlararo uzunlik, L₁ = L₀ + S
| O‘lcham | Belgisi | Nimani anglatadi |
|---|---|---|
| Gilzaning ichki diametri | D | Porshen ishlaydigan ichki diametr |
| Gilzaning tashqi diametri | OD | Silindr korpusining tashqi diametri |
| Shtok diametri | d | Shtokning tashqi diametri |
| Shtok yurishi | S | Shtokning to‘liq chiqish masofasi |
| Yopiq holat uzunligi | L₀ | Shtok to‘liq ichkarida bo‘lgandagi o‘qlararo uzunlik |
| Ochiq holat uzunligi | L₁ | Shtok to‘liq chiqqandagi o‘qlararo uzunlik, L₁ = L₀ + S |
| Ish bosimi | P | Tizimdagi ishchi gidravlik bosim |
| Mahkamlash o‘lchamlari | — | Quloqcha, flanes, sharnir va o‘qlar o‘lchamlari |
Ishlab chiqarish va ta’mirlash diapazonlari
- Shtok diametri
- Ø80–270 mmKuch, bukilish xavfi, yurish uzunligi va mahkamlash sharoitiga qarab tanlanadi.
- Gilza ichki diametri
- Ø120–350 mmIchki yuzaning aniqligi va silliqligi zichlagichlar ishlashi uchun muhim.
- Gilza tashqi diametri
- Ø150–440 mmIchki diametr, devor qalinligi va mustahkamlik hisoblariga mos tanlanadi.
Devor qalinligi
Gilzaning ichki va tashqi diametri o‘rtasidagi farq nominal devor qalinligini belgilaydi:
Masalan, tashqi diametri 440 mm va ichki diametri 350 mm bo‘lgan gilzada nominal devor qalinligi:
Bu geometrik hisob: haqiqiy detaldagi minimal devor qalinligi, ishlov berish zaxirasi va mustahkamlik alohida tekshiriladi.
Yurish uzunligi
Yurish uzunligi — shtokning ichkaridagi boshlang‘ich holatidan to‘liq chiqqan holatigacha bosib o‘tadigan masofasi. U mexanizm geometriyasidan kelib chiqib, buyurtma bo‘yicha belgilanadi. Uzun yurishli shtoklarda bukilish xavfi, yonlama yuk va mahkamlash sharoitlari alohida hisoblanadi.
Ish bosimi
Ish bosimi gidrosilindr konstruksiyasi, o‘lchamlari, materiallari, zichlagichlari va sinov natijalariga qarab belgilanadi. Masalan, ISO 6020 standartlar oilasida 16 MPa (160 bar), ISO 6022 standartida esa 25 MPa (250 bar) seriyalari ko‘zda tutilgan. Bu barcha gidrosilindrlarning bosimi bir xil degani emas.
Gidrosilindr qancha kuch hosil qiladi
Nazariy kuch gidravlik bosim va porshenning samarali yuzasiga bog‘liq:
Bu yerda F — kuch (N), P — bosim (Pa), A — porshenning samarali yuzasi (m²).
Shtok chiqishidagi nazariy kuch — butun porshen yuzasiga ta’sir qiladi:
Shtok qaytishidagi nazariy kuch — halqasimon yuzaga ta’sir qiladi:
D — porshen (gilza ichki) diametri, d — shtok diametri. Amaliy kuch ishqalanish, qarshi bosim va tizim yo‘qotishlari sababli pastroq bo‘ladi.
Hisoblash misoli
Porshen diametri 200 mm, shtok diametri 120 mm, ish bosimi 250 bar. Chiqishdagi nazariy kuch ≈ 78,5 tonna-kuch, qaytishda ≈ 50,3 tonna-kuch (1 tonna-kuch ≈ 10 kN deb olingan). Bu matematik misol, tayyor gidrosilindrning tasdiqlangan yuk ko‘tarish reytingi emas.
Kuchni oshirish uchun faqat shtokni kattalashtirish yetarli emas: asosiy omillar — porshen diametri va ish bosimi. Shtok esa tortish kuchi, bukilish va konstruktiv yuklarga mos hisoblanadi.
Kuch kalkulyatori
- Chiqishdagi kuch
- ≈ 78,5 tonna-kuch785 kN
- Qaytishdagi kuch
- ≈ 50,3 tonna-kuch503 kN
Nazariy qiymat: ishqalanish va yo‘qotishlar hisobga olinmagan; 1 tonna-kuch ≈ 10 kN.
Materiallar
Material tanlash gidrosilindrning xizmat muddati, mustahkamligi, yeyilishga chidamliligi va xavfsiz ishlashiga bevosita ta’sir qiladi.
Shtok uchun po‘lat
Mexanik xususiyatlari talabga mos, ishlov berishga yaroqli va kerak bo‘lsa termik ishlov hamda qattiq xrom bilan mustahkamlanadigan po‘latlar. Misollar: C45/1045, 42CrMo4/1.7225.
Gilza uchun po‘lat
Bosim ta’siri, korpus deformatsiyasi va ishchi yuzadagi aniqlik talablariga mos material. Misol: buyurtma talablariga qarab 17Г1С yoki shunga o‘xshash po‘latlar.
Zichlagich materiallari
NBR, FKM, poliuretan (PU) va PTFE bosim, harorat, suyuqlik turi va ish sharoitiga qarab tanlanadi. Har bir material barcha sharoitlarga birdek mos emas.
BelAZ kon samosvallari va kranlar uchun material tanlashda yuklama sikllari, zarba, shtok bukilishi, ish bosimi, atrof-muhit harorati, korroziya va mavjud chizmalar hisobga olinadi. Faqat po‘lat markasiga qarab detal ishonchliligini kafolatlab bo‘lmaydi.
Ko‘p beriladigan savollar
Gidrosilindr kuchi nimaga bog‘liq?
Asosan moy bosimi va porshenning samarali yuzasiga. Shtok chiqishi va qaytishidagi kuchlar farq qiladi, chunki qaytishda shtok yuzasi ayiriladi.
Shtok uchun qaysi po‘lat yaxshiroq?
Bu yuklama, diametr, yurish uzunligi va termik ishlov talablariga bog‘liq. C45 yoki 42CrMo4 kabi po‘latlar texnik talablar asosida ko‘rib chiqiladi.
Gilza ichki diametri nima uchun muhim?
U porshen yuzasini, demak hosil bo‘ladigan kuch va moy hajmini belgilaydi. Ichki yuza sifati zichlagichlarning xizmat muddatiga ham ta’sir qiladi.
Barcha gidrosilindrlar bir xil moy bilan ishlaydimi?
Yo‘q. Moy turi tizim talablari, harorat, materiallar va zichlagichlar mosligiga qarab tanlanadi.
Gidrosilindringiz ta’mirga muhtojmi yoki yangisi kerakmi?
Texnika modeli, asosiy o‘lchamlar va nosozlik tavsifini yuboring — mutaxassisimiz siz bilan bog‘lanib, ish hajmi va keyingi qadamlarni kelishib oladi.